1) Porselen kaplama nedir?

Dental porselen kaplamalar çürük, kırık, aşınma gibi sebeplerle kalan diş dokularını korumaya alabilmek içn,  dişlerin her yerinden 0.5-1mm arasında inceltme yapılarak alınan ölçülere göre yapılan dişleri çepeçevre saran ve diş dokusunu taklit eden dişe tam oturan restorasyonlardır.

2) Hangi durumlarda porselen kaplamaya ihtiyaç duyulur?

• Zayıf diş dokularının korumanması gerektiğinde
• Aşırı kayıplı diş kırıklarında
• Dişlerin desteklerini arttırmak için birbirine bağlanmaları gerektiğinde
• Diş sıkma sonucu oluşan ciddi diş aşınmalarında
• Kanal tedavili dişlerde
• Eksik dişlerin varlığında köprü yapılması planlandıysa
• İmplantların üst yapılarında porselen kaplamalar yapılmaktadır

3) Porselen kaplamaların çeşitleri nelerdir?

Kullanılan malzemelere göre porselen kaplamalar 3 çeşittir;

1. Metal destekli porselen kronlar

Avantajları;

• Metal alt yapıların üzerine seramik fırınlanması ile elde edilirler
• Yapısal sağlamlıkları oldukça yüksektir
• Çoklu diş eksikliklerinde ve uzun köprülerde güvenle kullanılabilirler
• Hareketli (takıp çıkarılabilen) protezlerin dayanağı olarak yine metal destekli porselen kaplamalar kullanılmaktadır

Dezavantajları;

• Metal içeriği sebebiyle dişeti hizasında gri yansıma oluşabilmektedir
• Metal altyapı opaklığını arttırarak doğal görüntüden uzaklaştırır daha ‘’porselen’’ görüntüsündedir.
• Zaman içerisinde porselende kırılma meydana gelebilir ve alttaki gri metal ortaya çıkabilir
• Diş sıkma varlığında doğal dişleri diğer kaplamalara göre daha çok aşındırır
• İçeriğindeki metal sebebiyle yine diğer kron çeşitlerine göre biyouyumluluğu daha düşüktür
• Hem metal hem de onu kapatabilecek kalılıkta seramik kaplamanın yerleşebilmesi için dişlerin yüzeyinden daha fazla kesim yapmak gereklidir.

• Zirkonyum kronlar

Zirkonyum kronlar da yapım tekniğine göre 2 şekildedir;

2.1. Zirkonyum alt yapılı seramik kronlar;

• Hassas ve daha estetik olan seramiğin beyaz olan zirkonyum altyapının üzerine fırınlanması ile elde edilir.

• Estetik olarak metal destekli kaplamalara göre iç yapısı da beyaz olduğu ve seramiğin estetiğini iyi bir şekilde yansıttığı için daha üstün özelliğe sahiptir
• Aşırı renklenmiş dişlerde renk yansımasının istenmediği durumlarda güvenle kullanılabilir
• Her ne kadar beyaz metal olarak adlandırılsa da diş hekimliğinde kullanılan zirkonyum oksit tamamen stabil bir malzemedir ve metal özelliklerini kaybetmiştir bu sebeple yüksek biyo uyumluluğa sahiptir.
• Metal allerileri varlığında da güvenle kullanılabilirler.
• Doğal dişleri aşındırma oranları düşüktür.

• Alt yapı ve seramik birleşimi sebebiyle zaman içerisinde seramiklerde atma olabilir.
• Çok uzun köprülerde kırılganlıkları metal destekli porselenlere göre daha fazladır

2.2. Monolitik zirkonyum kronlar;

• Tek parça zirkonyumun tam bitmiş olarak kazınıp üzerine renklendirme (makyaj) dışında herhangi bir seramik ilavesi yapılmadan elde edilmiş şeklidir

• Tek parça bir yapı olduğu için özellikle bruksizm sebebiyle oluşabilecek kırıklara daha dirençlidir
• İmplant destekli protezlerde oldukça tercih edilmektedir
• Doğal dişleri aşındırma oranları düşüktür.
• Metal allerileri varlığında güvenle kullanılabilirler
• Aşırı renklenmiş dişlerde renk yansımasının istenmediği durumlarda güvenle kullanılabilir

• Üzerine seramik işlenmediği için estetik olarak biraz daha ışık geçirgenliği düşüktür.
• Ancak estetik özelliklerinin arttırılması için çeşitli zirkon bloklar da üretilmiş ve kullanıma girmiştir. Kendinden renk katmanlılar, ışık geçirgenliği arttırılmış bloklar gibi.

• Cam seramik/Press seramik/tam seramik/e.max kronlar

• Estetik olarak ışık geçirgenlikleri en yüksek ve doğal dişe en yakın materyallerdir.
• Tam kronlarda kullanıldığı gibi minimal invaziv çalışılan lamina, 3/4 kron, inlay, onlay, venlay uygulamalarında da kullanılan materyallerdir
• Biyolojik olarak ve dişeti uyumları yüksektir
• Tüm bu seramik sistemleri hem seramiğin eritilerek preslenmesi ile hem de kazıyıcılarla dijital ortamda üretilebilmektedirler.
• Estetik olarak üzerlerine karakterizasyon için mikrotabakalama şeklinde seramik seramistlerce uygulanmaktadır.
• Günümüzde yaygın olarak emax seramikler yani lityum disilikatlar ve çok nadiren de feldspatik seramikler uygulanmaktadır.

3.1. E-max altyapılı seramikler

• Seramik ilavesi ile birlikte üstün estetik özelliklere kavuşarak naturelliği ve estetiği birleştirirler
• Gercek ve canlı diş dokusu görünümündedirler ve mineyi en iiyi taklit eden materyallerdir
• Kuvvetlendirilmiş alt yapı seramiğinin üzerine mikro düzeyde seramik fırınlanması ile elde edilir
• Diş yüzeylerinde minimal aşındırma ile uygulanabilirler
• Metal alerjisi olan hastalar için uygundur

• İki tabakalı bir yapı olduğu için üstteki hassas seramik sert kabukluların tüketilmesi, diş sıkma gibi nedenler ile kırılabilir
• Uygulamaları ve yapımı teknik hassasiyet ister
• Tek diş ve ön diş eksikliklerine kullanımları uygundur, uzun köprülerde ve arka diş eksikliklerine kırılma dayanıklılıkları düşüktür
• Aşırı renklenmiş dişlerde ya da metal alt yapılarda iç rengi yansıtabilirler

3.2. Monolitik E-max seramikler

• Tek parça yapılar olduğu için kırılmaya karşı daha dirençlidirler
• 0.2 mm ye kadar incelikte çalışılabilirler ve maksimum ışık geçirgenliğine bu incelikte ulaşırlar
• Arka bölge kronlarda, inlay/onlay gibi büyük restorasyonlarda tercih edilebilirler.

• Mikrotabakalama ile uygulanan seramik ilaveli 2 katmanlı yapıya göre karakterizasyonda ve estetikte bir adım geridedir

4) Lamina (Yaprak Porselen) Venerler

• Lamina kaplamalar kişiye özel olarak uygulanan, dişlerin yalnızca estetik olarak ön yüzeylerinin kaplandığı ince seramik yapraklardır
• Uygun vakalarda hiç aşındırma yapmadan da çok ince uygulanabileceği gibi çapraşıklıkların düzenleneceği vakalarda mine dokusunda düzenlemeler yapılarak yine de minimal preprasyonlar ile uygulanabilmektedir
• Dişlere çok kuvvetle yapışan bu ince seramiklerle gülüşü güzelleştirmekle birlikte fonksiyon ve kuvvetlendirme de sağlanabilmektedir.
• Tam kaplamaya göre diş dokusunun çok daha fazla korunduğu ve estetiğin ön planda olduğu uygulama şeklidir.
• Uygulaması ve yapımı çok hassas olan bu restorasyonlar konusunda uzman hekimlerce uygulanmaktadır

4)1. Hangi durumlarda Lamina Kaplamalar uygulanır?

• Dişler arası aralıkların varlığında
• Renklenmiş/koyu renkli dişlerin düzenlenmesinde
• Dişlerdeki şekil boyut farlarının varlığında
• Dişlerdeki hafif çapraşıklıkların düzenlenmesinde
• Dişlerdeki aşınma ve abrazyonun yerine konulmasında
• Eski bondinglerin yerine
• Kırık dişlerin düzenlenmesinde
• Kapanışın düzenlenmesi gerektiğinde
• Dişeti problemleri sebebiyle dişler arasında oluşan karanlık üçgenlerin kapatılmasında
• Gülüş tasarımı uygulamalarında

5) Porselen kaplamaların tedavi süreçleri

5)1. İşlem süreleri

• Dijital diş hekimliği uygulamalarının ilerlemesi ile tek kron ya da 3-5 krona kadarki uygulamalar 3-4 gün içerisinde tamamlanabilmektedir
• Tam ağız ya da gülüş tasarımı yapılan gülüşe dahil olan dişlerin kronlanması/lamine uygulanma süreleri yaklaşık 10-14 gün içerisinde tamamlanabilmektedir
• Tam ağız implant üstü kaplamalar da 12-15 gün içerisinde tamamlanmaktadır.

5)2. Anestezi tekniği

• Diş dokularında preparasyon yapılacaksa – tam kaplama ve diş çapraşıklıkları varlığında- ağız içerisinde lokal olarak işlem yapılacak dişe uygulanan anestezi işlemler için yeterli olacaktır
• Aşırı bulantı kusma öğürme refleksi olan hastalarda, dental fobisi olan hastalarda ihtiyaç halinde işlemler anestezi doktoru tarafından uygulanan bilinçli sedasyon altında yapılabilmektedir (hastaların yönlendirmelere cevap verdiği ama işlem süresince hiçbir endişe kaygı ağrı hissetmediği ve işlem sonrasında da süreci anımsamadığı)

5)3. İşlem sonrası genel durum

• Tam ağız çalışılan vakalarda tüm dişlerde anestezi uygulandığı için hemen işlem sonrası ağzın uyuşukluğu bir müddet devam etmektedir.
• Anestezi etkisi azaldıkça özellikle tam kron yapılan durumlarda ağrı kesici alınca geçen ağrı ve sızlamalar hissedilebilir
• Lamina uygulamalarında minimal diş dokusu aşındırıldığı için hassasiyet dışında ciddi bir diş ağrısı beklenmez
• Preparasyon yapılan tüm dişlere hem kesik dişi dış etkenlerden korumak, hem de hastanın estetik ve bir miktar da çiğneme fonksiyonunu sağlamak için geçici kaplamalar uygulanır
• Bekleme sürecinde hastalar hiç dişsiz kalmamaktadır ancak geçici dişlerin dayanıklılıkları düşüktür bu sebeple yumuşak ve yapışkan olmayan gıdalarla beslenmeleri önerilir (köfte, balık eti, makarna gibi çatalla ezilebilecek yumuşaklıkta gıdalarla beslenme önerilir)
• Özellikle lamine gibi minimal preparasyonla çalışılan durumlarda geçici dişlerin de dayanıklılığı için ekstra özen göstermek gerekmektedir.

5)4. Prova

• İşlemden yaklaşık 1 hafta kadar sonra porselen kaplamalar ağızda prova yapılabilmesi için laboratuvar tarafından diş hekimine gönderilir.
• Prova için öncelikle hastanın geçici dişleri çıkartılır
• Porselen kaplamalar/lamina restorasyonlar önce tek tek sonra da bir bütün olarak ağıza yerleştirilir.
• Prova aşamasında gülüş sırasındaki dudak konumunu etkileyeceği için genellikle anestezi uygulaması tercih edilmemektedir çoğu zaman gerek de duyulmaz ancak çok hassasiyet gösteren bir diş varlığında ilgili bölge uyuşturulması gerekebilir.
• Provada dişlerin oturuşu, rengi, şekli ve estetiği değerlendirilir. Mevcut durumun laboratuvara aktarılabilmesi için fotoğraflar çekilir ve istenen düzeltmeler not edilerek porselen kaplamalar  laboratuvara finalizasyon için yollanır
• Hastanın geçici dişleri tekrar takılır ve prova seansı tamamlanır.

5)5. Porselen kaplamaların teslimi ve kontrolü

• Düzeltmeleri yapılan dişler tekrar hekime gelir
• Hastanın geçicileri çıkarılır ve dişler ağızda denenerek son kontroller yapılır
• Lamina kaplamalarda yapıştırma çok hassasiyeti olan bir işlemdir ve özel yapıştırıcılar ile dişler üzerinde kuvvetli hava ve su uygulayarak sabitlenirler bu sebeple önce hastaya lokal anestezi uygulanır
• Porselen tam kaplamalarda gerek görülen dişlere anestezi uygulanabilir çok hassasiyet yoksa şart değildir.
• Simantasyon denen yapıştırma işlemi tamamlandıktan sonra artıklar temizlenir kapanış tekrar kontrol edilerek işlem tamamlanır
• 3 gün kadar sonra hasta tekrar kontrole çağırılır ve anestezisiz olarak yine estetik ve kapanış kontrolleri yapılır.
• Diş sıkma/gıcırdatma durumu varsa hastaya koruyucu plak yapılır
• Lamina gibi adeziv restorasyonlar ve çepeçevre diş kesiminin yapıldığı tam porselen kaplamalar sonrasında 3-6 arası sürebilen gittikçe azalan hassasiyetler olabilmektedir.
• Porselen kaplamaların bakımı da doğal dişlerimiz gibidir, günde 2 kere dişler fırçalanmalı ve diş ipi kullanılmalıdır
• Ağızda köprü restorasyonları varlığında da ağız duşu kullanımı önemlidir
• 6 ayda bir rutin diş hekimi kontrolü ve profesyonel temizlik yaptırımalıdır
• Kendi dişlerimize de zarar verebilecek tüm işlemler lamine ve porselen kaplamlara zarar verebilir bu sebeple kabuklu yemişleri açmaktan sert yiyecekleri kırmaktan kaçınılmalıdır

6) Porslen Kaplamaların Avantaj ve Dezavantajları

Avantajları;

• Aşınan, kırılan ya da çürük nedeniyle madde kaybolan dişlerin dokularını yerine koyar
• Dişleri aşınmaya karşı korur
• Çiğneme fonksiyonunu daha etkin bir hale getirir
• Estetik olarak gülüşü güzelleştirir
• İyi bakım ve düzenli kontrollerle 5-15 yıl arası sağlıkla kullanılır

Dezavantajları;

• Doğal diş dokusunda aşındırma yapmak gerekir
• Dişlerde hassasiyete sebep olabilirler özellikle ilk haftalarda daha fazla olan hassasiyet gittikçe azalır
• Azalmayan artan ağrı varlığında ilgili dişe kanal tedavisi uygulamak gerekebilir
• Zaman içinde dişten ayrılabilir ya da kırılabilir
• Nadiren de olsa allerjik reaksiyona sebebiyet verebilir
• İşlem ücretleri pahalıdır

Porselen kaplamalarda işlem ücretleri

1. Kullanılan materyalin çeşidine göre; lamine ve tam porselen kaplamalar estetik üstünlükleri, yüksek biyolojik uyumlulukları ve hassas teknik uygulamalar nedeniyle en yüksek fiyatlı olan kaplamalardır, metal destekli porselenler daha optimum ücretlerdedir
2. Uygulayıcı hekimin tecrübesine göre; teknik hassasiyet gerektiren ve estetik görüşü bilgisi yüksek olan hekimlerce uygulanan ve iyi kalite materyallerle sabitlenen porselen kaplamalar daha uzun ömürlüdür ve buna göre de fiyatları bir miktar yüksek olabilir
3. Kaplamaları üreten laboratuvara göre, estetik ve kaliteli işlemleri uygulayan laboratuvarlarca yapılan kaplamaların maliyetleri daha yüksektir